
بررسی جامعه شناختی رفتار کوفیان در زمان قیام امام حسین (ع)
نوشته : شاهرخ احمدزاده
در ادبیات شیعی اهل کوفه بودن مذمت شده و به خیانت پیشگان کوفی گفته می شود و همیشه صفاتی را بر این مردم تعریف کرده و اوصاف خائنین را با خصلت های مردم کوفی می سنجیدند
تحلیل ما در این مقال کاوش جامعه شناختی مردمان کوفی زمان اتفاقات مهم تاریخ اسلام می باشد که در مقدمه به معرفی این شهر مهم تاریخی می پردازیم .
شهر کوفه به دستور عمر بعد از پیروزی سعد وقاص بر لشکر ایران بنا گردید و سعد لشکرش را که از قبایل مختلف بود در این شهر اسکان داد و کوفه شهری پادگانی شامل امرا فرماندهان و جنگجویان از طوایف مختلف عرب بود ارتشیانی که از بیت المال می خوردند و باید به هنگام جنگ آماده نبرد می شدند حال مردمانی تنبل و منفعل بودند که داد حضرت علی (ع)را در آورده بودند لذا می فرماید کاش شما را نمی دیدم و نمی شناختم شناختی که برای من پشیمانی و حزن اندوه به دنبال داشته و بعد حضرت در خطبه 25 آنان را نفرین می کند
مذمت کوفیان در کلام امیرالمومنین
برای علاقه مندان تحلیلی تاریخ اسلام بخصوص قیام حضرت امام حسین (ع)-شرح خطبه 25 و 29 و خطبه معروف قاصعه (192) توصیه می گردد اگرچه شرح این خطابه های بلند ودرد آور حضرت در مجال عرضه این ناقص الفهم نیست اما برای تحلیل آنچه در سطور بعدی در شناخت خصوصیات این جماعت بیان خواهم داشت ضرورت دریافت این کدهای فهمی برای خواننده سطور لازم است .
«ای مردمی که بدن هایتان جمع است و خواسته هایتان با هم اختلاف دارد »
«قسم به خدا فریب خورده کسی است که فریب شما را بخورد»
«خدا بکشد شما را به خدا شما پرکردید قلب مرا از چرک غیظ و خشم جرعه جرعه به من آشاماندید جرعه های غصه را ..... تا حدی که گفتید علی بن ابیطالب مرد شجاعی است اما علم جنگ ندارد »
«ای شما که شبیه مردان هستید اما مرد نیستید حلم شما چون اطفال است و عق شما چون زن های تازه عروس است »
«ای کوفه اگر بنا است فقط تو باشی آن هم با این همه گردبادها و اختلافات داخلی خدا رویت را سیاه کند »
«خدایا این جمعیت از اصرار من برحق خسته شدند من هم از این جماعت خسته شدم من آنها را ناراحت کردم آنها نیز مرا خدایا عوض اینها رفیق های بهتری به من بده »
وقتی مردم قابلیت و استعداد این را نداشته باشند که رهبر عادل حق گو بر آنها حکومت کند اینجا نفرین می شوند « و بدتر از من به آنها بده »
«خدایا دل اینها را آب کن »
حضرت به جای مردمان کوفی از خداوند هزار اسب سوار از طایفه فراس بن غنم داده شود
این فرمایشات حزن آلود امیرالمومنین در خطبه های 29 و 25 روشن است و البته خطبه قاصعه که امیر المومنین (ع) سوار بر شتر در تحقیر صفات شیطان ، مردم کوفه را در اواخر عمر مبارکشان نکوهش نموده است که مطالعه آن علاوه بر دستاوردهای اخلاقی در شناخت خصوصیات این مردم مهم می باشد .
کوفه شهر ملوک الطوایفی بود شهری متعلق به ارتشیان باهر درجه ومقام تا سربازی پیاده از هر قبیله و عشیره در عرب که در فرهنگ عرب عشیره و قبیله برایشان مهم بود و هر مسئله ای که عصبیت قبیله ای را تحریک می کرد برای مردمانی که روحیه تفاخر به قبیله را داشت همیشه با جنگ و نزاع همراه بود امام علی (ع) از این فرهنگ به ستوه آمده بود و در خطبه قاصعه (192) قصد شکستن این تعصب قبیله ای را داشت
حضرت در اول خطبه می فرماید شیطان اولین کسی بود که دارای تکبر بود بر آدم فخر فروخت و دراثر همین استکبار ملعون ازل و ابد شد »
حضرت علی (ع)در ادامه خطبه می فرمایند آتش عصبیت که در قلب هایتان پوشیده است خاموش کنید و می فرمایند ریشه این عصبیت ها از شیطان است .
علاوه بر امام علی (ع) حضرت زینب (س)در خطبه معروف خود به کوفیانی که در اندوه امام حسین (ع) می گریستند نفرین کنان فرمود « دیده هایتان از گریه تهی باد »
امامان و بزرگان شیعی در ذم اهل کوفه سخنانی را بیان فرموده اند ....
ادامه مطلب را کلیک و مطالعه بفرمایید





مي نگارم تا دلم را شعله ور ،شجاع و بي قرار نگه دارم. در دلم همه ي آشوب ها و تضاد ها و غم ها و شادي هاي زندگي را احساس مي كنم اما مي كوشم تا آنها را مطيع آهنگي برتر سازم ، برتر از آهنگ عقل ، و حماسي تر از آهنگ دل....